Gaur egun Itxita

Parisko aldiko margolanak: 
Parisko aldiak(1912-1914), bere formakuntzaren gailurra suposatu zuen eta margolari gisaren errekonozimendua eta ibilbide piktorikoa sendotzea . Paris munduko arteen hiriburuan, arrakasta handia lortu zuen Javier Cigak, bere Elizondoko merkatue Udaberriko Aretoan erakusten ( munduko artegunerik garrantzitsuena).

Garai hartako bi estudio erakusten dira, Julian akademian bertan eginak: bi gizonezkoen busto. Marrazketa lortua zuen, figuren bolumetria eta hirudimentsiokotasuna areagotzen zituzten argi eta itzalen joko bikaina baliatuta. Itzal horiek, begien, sudurraren, lepoaren eta bularreko giharren behealdean kontzentratuta, enpastatuz doazen geruza fin-finen bidez lortzen zituen, harik eta hain berezkoa zuen bolumena lortu arte. Edozein estudiotan bezala, haien akabera ez da perfektua, halakoak esperimentaziorako baliatzen baitira, eta gure artistaren kasuan haren praxiari buruzko informazio asko ematen digute.

Mademoiselle Yvonneren
Erretratua aipatu behar dugu, Cigaren erretratuetan Manet-en erakoena. Bertan, hondo neutro eta argian beltzez jantzitako emakume gaztearen figura agertzen da, burukoaren orbanaren gorriak bizituta, horrek monokromia hautsi eta koadro osoari indarra ematen baitio. Baliabide horrek, figuraren bere baitan biltze malenkoniatsuak eta pintzelkada zabal, solte eta ongi enpastatuak erakusten dute obran agerikoa dela eragin inpresionista.

Nanet en erretratua
Margolan zoragarri horretan, haurraren gorputza alde batera itzulia dago, eta burua, aurrera begira. Haurraren begi handiak nabarmentzen dira, aurpegiari xarma, naturaltasun eta fintasun handiak emanez. Jantzien tratamendua: horiek arras inpresionistak dira, orban zuri, gris eta urdinez eginak, formak itxuragabetzen dituzten espatulaz emandako pintzelkada aske eta enpastatuen bidez

Ariz senar emaztearen erretratua
Erretratua, Iruñeko burgesiaren giroa isladatzen da. Erretratuetan goia jotzen duen lanean bat egiten dute erretatatuen ezaugarri fisikoak, dotorezia eta karakterizazio psikologikoa. Birtuosismoa agerian dago arropetan, altzarietan eta txakurtxoaren detailletan

Gaur egun Itxita

Txakoli
Espainiako Arte Ederretako erakusketan aurkeztu zuen, Madrilen 1915ean. Gaia garai hartako Iruñeko txakolindegia da, “ Kulantxoarena “, hain zuzen ere. Gaur egun margolan hau erdibiturik dago eta hemen ikusten duguna, erdia baino ez da. Koadroa konposizio-erakustaldi bikaina da. Baina koadroan, protagonista nagusia, argi eta itzalen arteko jokoaren tratamendu espaziala da, kanpoko zein barneko espazioa tartekatuz. Argia baliatuz airetiko perspektiba erabiliz egiazko espazioa irudikatuz. Preziosismoa eta birtuosismoaren bidez isladatzen ditu objetuen dirdirak: pitxerrak, beira, zapatak etab. Pintoreak, argi-fokuz tartekatzen egiazko espazioa lortzen du.

Sokadantza
1914an, Iruñako Batzokirako bost margo egin zituen. Gaiak, historikoa, sinbolikoa eta etnografikoa dira. Hemen erakusten dena Sokadantza da. Konposizio eskema zirkularra, Baztango dantzaren islada ezin hobea da, erritmo pausatua eta ahalmen narratibo handia erakutsiz.

1912ko Sanferminetako kartela
Teknika paper gianeko akuarela da eta koadroaren neurria 102 x 61 zm. 1912an Sanferminetako kartel lehiaketara aurkeztu zuen eta nahiz eta garailea ez suertatu Nafarroako Foru Diputazioak erosi zuen. Pintura alegorikoa, sinbolikoa eta historikoa da, halaber, figura errealistak ere ageri dira, nekazaria esate baterako.

Gaur egun Itxita

Erruletaren konbinazioa
Olio-pintura Cigak egindako biluzki bakarra da (aparte utzita egindako marrazkiak eta bustoak). Pariseko aldikoa da eta hango askatasuna profitatu zuen biluzkia sortzeko. Trazu zehatz eta indartsuez egina, margolanak anatomiaren tratamendu perfektua islatzen du: haragi hanpatu-irmoen zuritasun nakar-itxurakoa, akabera eta modelatu finak, eta gorputzaren elongazio agerikoa, dotoreago bilakatzen duena. Azalaren irudikapen perfektua lortzen du, jada aipatua dugun Bouguerau margolari frantsesaren erara, eta horretarako azalaren distirak ñabartzen ditu, azalarenan gardentasun-itxura areagotuta azpiko argitasuna igarotzen uzten duten pintzelkada fin eta lausoduren bidez. Argi-joko fina baliatzen du, biribilguneak nabarmendu eta sentsualtasuna, leuntasuna eta haragikoitasuna areagotzen dituenak. Kolore-sorta harmoniatsuak kontraste egiten du dibanaren eta kuxinaren arabeskoarekin, mahai-tapizaren berdearekin eta hondoko gortinaren urdin biziarekin, eta horrek guztiak modernotasuna eransten dio obrari.

SINESTE ZARRAK eta ABRIAT
1918an, Navarro Villosladaren jaiotzaren mendeurrena ospatzeko lehiaketaren karira, Cigak bi lan aurkeztu zituen: Sineste zarrak eta Abriat.

Sineste zarrak
Ilbeteari buruzko alegoria zen gaia: baskoien kondairazko jatorriak eta erlijioen gurutzatzea, erlijio kristauaren (Amaiak gorpuztuta) eta baskoien erlijio antzina-antzinaren artekoa (Amagoia izebak defendituta), zehazki. Zuriz jantzita ageri da izeba, erromatarren usadio zaharrean, Aitormendi legendarioaren gailurrean, ilbetea ospatzeko prest, antzinako baskoiek egin ohi bezala. Paisaia erabat irreal batean girotzen du Cigak lana, horixe eskatzen baitute eszena alegorikoek, eszenografia misteriotsu eta esoterikoa sortuta; kolore-gama tonu urdinxka, malba, gris eta moreek osatzen dute, kontraste handia egiten dutenek orban laranjekin, hots, erritu-suak adierazten dituztenekin. Pintzelkada libre eta soltea da, eta zirriborro-itxura hartzen du lanak, oso enpastatua, modernitatea ematen diona lanari.

Abriat
Triptiko moduan egituratua dago. Lehen panelean, Amagoia eta Aitor, euskaldunen patriarka eta zazpi euskal tribuen burua, ageri dira. Behean, San Migel goiaingeruaren eszena deskribatzen da, dragoia hil eta Teodosio Goñikoari kateak kentzen ari zaizkiola. Erdiko panelean, Amaya, tunika zuriaz jantzia, zaldi zoro baten gainean dago. Teodosiok punteria on-onaz gezia jaurti, zaldia hil, eta Gartzia Ximenezek Amaia salbatzen du. Irudimenezko paisaia batek inguratzen du eszena, Haesko paisaia dakarkienak burura estiloari dagokionez: mendi malkartsuak eta tonu gris urdinxkak eta malbak. Hirugarren panelean, Amagoiaren ilbetea ageri da berriro, harpa duela, Sineste Zarrak lanean deskribatu den bezala.
Navarro Villosladak sortutako mitologia berria birsortzen du Cigak bi margolan hauetan, oso modu berezi eta egokian plastikari dagokionez, herri baskoiaren purutasuna nabarmenduta, inguruko herriena ez bezalakoa. Epopeia bat da, herri honetako balentriak kantatzen dituena; horrekin batera, protagonisten pasioak adierazten dira, zeinetan legendarioaren eta errealaren erdibidean dauden istorioak ehuntzen diren.